گفت‌و‌گو با اهالی فرهنگ دربارۀ گزینه‌های میزبانی نمایشگاه کتاب

مریم شهبازی: اردیبهشت ماه سال جاری بود که شهردار تهران در جمع اهالی رسانه و کتاب از وزیر ارشاد برای برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران سال 95 در باغ کتاب قول گرفت. وزیر ارشاد هم از این قول استقبال کرد و در پاسخ گفت: « ما این بشارتی را که آقای قالیباف دادند جدی می‌گیریم و از همین امروز این مسأله جزو مطالبات ما خواهد بود تا نمایشگاه سال آینده در جایی مناسب‌تر از مصلی برگزار شود.» با وجود قولی که شهردار تهران برای برگزاری نمایشگاه در باغ کتاب گرفت بعد از گذشت چندین ماه گویا خود مسئولان شهرداری از این پیشنهاد پشیمان شده‌اند چراکه نامه‌نگاری‌های انجام شده میان وزیر و شهردار از کافی نبودن مساحت این باغ برای رویداد فرهنگی مذکور خبر می‌دهد. شاید جالب باشد که بدانید پیشینه این قول دادن و قول گرفتن‌ها به هشت سال قبل باز می‌گردد. به زمانی که معاونت فرهنگی وزارت ارشاد با مدیریت محسن پرویز اداره می‌شد و نمایشگاه کتاب از محل دائمی برگزاری نمایشگاه‌ها در خیابان چمران به مصلی منتقل شد. انتقالی که سال 1386 رخ داد و صدای گلایه بسیاری از فعالان عرصه کتاب را درآورد. البته آن زمان برخی هم موافق بودند و می‌گفتند که به دلایلی از جمله ترافیک‌های سرسام‌آوری که به خاطر برگزاری نمایشگاه کتاب در محدوده اتوبان چمران و پارک وی ایجاد می‌شده، این تغییر محل اتفاق خوبی به حساب می‌آید. با وجود این تعداد مخالفان آن بیشتر از موافقانش بود و اغلب اهالی کتاب معتقد بودند مصلی، محل مناسبی برای برگزاری این رویداد مهم علمی- فرهنگی نیست و حتی سازه‌های آن نیز مناسب این کار نیست. این مخالفت‌ها مسئولان فرهنگی را از همان زمان بر آن داشت که هر سال قول‌هایی مبنی بر در نظر گرفتن محلی دائمی برای برگزاری این نمایشگاه بدهند. در همین رابطه نیز چندی‌است که حرف و حدیث‌هایی درارتباط با احتمال برگزاری نمایشگاه کتاب تهران در «شهر آفتاب» یا «باغ کتاب‌» شنیده می‌شود؛ گرچه همان گونه که در ابتدا نیز اشاره شد احتمال برگزاری نمایشگاه کتاب در تپه‌های عباس آباد بسیار کم خواهد بود و شاید شرایط به گونه‌ای شود که نمایشگاه در مصلی باقی بماند. از همین رو به سراغ تنی چند از اهالی کتاب و مسئولان فرهنگی رفتیم تا از نظر آنان در رابطه با این سه محل باخبر شویم.

شهرآفتاب از ابتدایی‌ترین امکانات محروم است
همان گونه که در ابتدا نیز اشاره شد برای محل دائمی برگزاری نمایشگاه کتاب چندی‌است که نام « شهر آفتاب» و « باغ کتاب» به میان آمده است. قبل از ارائه نظرات اهالی کتاب در ارتباط با اینکه با برگزاری نمایشگاه کتاب تهران در کدام یک محل‌های مورد بحث موافق هستند شاید بد نباشد که به معرفی مختصری از این دو محل بپردازیم. از آن جایی که در این هشت سال مردم با مصلی و شرایط آن آشنا شده‌اند نیاز چندانی به معرفی محل جغرافیایی آن و از طرفی شرایطی که دارد نیست. بنابراین نخست به سراغ «شهر آفتاب» می‌رویم. «شهر آفتاب» عنوان پروژه‌ایست در ضلع جنوب غربی حرم امام خمینی(ره) که ساخت آن در فضایی برابر با 32 هزار هکتار تصویب شد.
از جمله دلایل تأسیس این محل و پیشنهاد برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی در آن می‌توان به کاهش بارترفیکی شهر تهران اشاره کرد. طرح مقدماتی «شهر آفتاب» در دهه 70 مورد توجه مدیران شهری قرار گرفت و اقدامات اولیه برای راه‌اندازی آن نیز در سال 85 آغاز شد و دو سال بعد نیز طرح آن به تصویب رسید. از ابتدای سال 90 هم عملیات اجرایی آن آغاز شد. حالا این شهر که قراری بر مسکونی بودن آن گذاشته نشده در حال ساخت است و برخی مسئولان شهرداری از امکان برگزاری نمایشگاه کتاب تهران در آن می‌گویند.
نادر قدیانی، مدیر مسئول انتشارات قدیانی از جمله فعالان عرصه نشر به شمار می‌آید که از همان دوره نخست حضور پررنگی در این رویداد علمی- فرهنگی داشته است. وی در ارتباط با اینکه با برگزاری نمایشگاه کتاب دوره آینده در کدام یک از سه محل «مصلی»، «شهر آفتاب» و «باغ کتاب» موافق است، می‌گوید: «با توجه به اینکه از نخستین دوره نمایشگاه در آن حضور داشته‌ام معتقدم که اگر نمایشگاه کتاب در شرایط آبرومندی از لحاظ امکانات رفاهی و شرایط لازم برگزار شود تأثیر بسیار خوبی برجای خواهد گذاشت. در صورتی که «شهر آفتاب» در جهت برگزاری نمایشگاه کتاب تکمیل شود و از امکانات لازم از قبیل هتل برای ناشران و پارکینگ و مترو برای مراجعه کنندگان برخوردار شود گزینه مناسبی برای این کار خواهد بود.»
رئیس هیأت مدیره انجمن فرهنگی ناشران کتاب کودک معتقد است اگر تمهیدات لازم برای پروژه « شهر آفتاب» در نظر گرفته شود و از طرفی مردم نیز از جهت رفت و ‌آمد به نمایشگاه از امکانات لازم برخوردار باشند آن وقت است که این محل، انتخاب مناسبی خواهد بود. وی تصریح می‌کند: « با وجود اینکه این محل را مکان مناسبی برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران می‌دانم اما معتقدم که برای سال آینده نباید به سراغ شهر آفتاب رفت. حداقل باید چندین نمایشگاه مختلف از قبیل نمایشگاه مبلمان، خودرو، مواد غذایی و… در این محل برگزار شود تا مردم با مراجعه به آن به عنوان یک محل برای برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی و بویژه نمایشگاه‌های عمومی عادت کنند. اما در شرایط فعلی که شهر آفتاب هنوز از نخستین تمهیدات ابتدایی برای چنین رویدادهایی نظیر مترو برخوردار نیست متولیان چگونه به فکر برگزاری نمایشگاه کتاب در آن افتاده‌اند! بنابراین برگزاری نمایشگاه کتاب تهران سال 95 در این محل خود به خود منتفی است. «باغ کتاب» هم یکی دیگر از گزینه‌های احتمالی برای برگزاری این نمایشگاه است که از هیچ امکاناتی برخوردار نیست! باغ کتاب با توجه به امکانات و فضایی که در اختیار دارد حتی در آن نمی‌توان بخش کودک نمایشگاه را جای داد؛ حالا چه برسد به بخش دانشگاهی یا عمومی نمایشگاه کتاب تهران!»
رئیس پیشین اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران در شرایط فعلی، مصلی را بهترین محل برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران می‌داند و می‌گوید: «از آن جایی که شهر آفتاب هنوز آماده نشده و از سویی باغ کتاب نیز از فضا و امکانات لازم برخوردار نیست مصلی بهترین گزینه برای سال آینده به شمار می‌آید. هم اکنون دو ایستگاه متروی بهشتی و مصلی در نزدیکی این محل قرار دارند از همین رو مردم از امکان خوبی برای مراجعه به نمایشگاه کتاب برخوردار هستند. از سویی در هر چهار طرف مصلی دیگر وسائل حمل و نقل عمومی نظیر تاکسی هم وجود دارد که این مسأله در سهولت رفت‌و‌آمد بازدیدکنندگان تأثیر بسزایی دارد. بر خلاف نظر برخی که خارج بودن شهر آفتاب از تهران را نکته‌ای منفی در برگزاری نمایشگاه کتاب در آن می‌دانند معتقدم که اگر امکانات لازم در آن فراهم شود در آینده گزینه‌ای مناسب خواهد بود اما هم اکنون شرایط مناسبی ندارد. در حال حاضر این منطقه پر از گرد و غبار است و در آن خبری از ابتدایی‌ترین امکانات نظیر پارکینگ هم نیست.»
با وجود نظر مثبتی که این فعال عرصه نشر در ارتباط با برگزاری نمایشگاه کتاب تهران در «شهر آفتاب» دارد اما بخش قابل توجهی از اهالی نشر از انتقال نمایشگاه به این محل ابراز نگرانی می‌کنند. آنان معتقدند که در صورت انتخاب «شهر آفتاب» نمایشگاه کتاب با ریزش قابل توجهی در میزان بازدیدکنندگان روبه‌رو خواهد شد. «باغ کتاب» هم یکی از محل‌های پیشنهاد شده برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران به شمار می‌آید. برگزاری نمایشگاه کتاب در این محل نیز شرایطی که دارد با اما و اگرهای متعددی روبه‌رو است. قبل از ادامه گزارش شاید بد نباشد که مختصری هم از «باغ کتاب» به شما بگوییم. اگر برای انجام پروژه‌های دانشجویی یا تحقیقی در این سال‌ها به کتابخانه ملی رفته باشید به طور حتم عملیات ساخت و‌سازی که در اطراف این کتابخانه در حال انجام است را دیده‌اید. این محل در تپه‌های عباس آباد واقع شده که از شرق با کتابخانه ملی و از شمال شرقی با فرهنگستان علوم در ارتباط است.65هزار متر مربع از این باغ به ساختمان‌های نمایشگاهی، اداری و همچنین محل‌هایی برای همایش اختصاص پیدا کرده تعلق دارد. در بخشی از آن هم یک دریاچه مصنوعی قرار گرفته است. بنا بر گفته متولیان شهرداری، از این باغ بعد از اتمام به عنوان یک نمایشگاه دائمی کتاب بهره گرفته می‌شود. همان گونه که در ابتدای گزارش نیز اشاره شد، اردیبهشت ماه سال جاری و در خلال برپایی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران قالیباف خطاب به جنتی گفت: «بیاییم به هم قول دهیم که بیست و نهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران را سال آینده در همین تپه‌های عباس‌آباد که ۱۳۰ هزار مترمربع فضای استاندارد خواهد داشت، برگزار کنیم.» این قولی بود که شهردار تهران از وزیر ارشاد گرفت که از قضا با استقبال وی هم روبه‌رو شد. اما با وجود گذشت زمان قابل ملاحظه‌ای نه تنها این باغ مشهور هنوز به پایان نرسیده بلکه خود مسئولان شهرداری نیز از مناسب نبودن آن برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران می‌گویند.

باغ کتاب به هیچ وجه گزینه مناسبی نیست!
محمدرضا توکل صدیقی، عضو هیأت مدیره اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران درباره برگزاری نمایشگاه کتاب تهران در یکی از این سه محل می‌گوید: «از میان این سه محلی که به آن اشاره شد باغ کتاب که به هیچ وجه گزینه مناسبی نیست! حتی سالن‌های آن در حدی نیست که بتوان به منظور برگزاری نمایشگاه کتاب از آن بهره گرفت. سالن نمایشی‌اش شاید در نهایت به بیست هزار متر نیز نرسد و از سویی برخی از سالن‌های آن ویژه آمفی تئاتر و گالری تأسیس شده که نمی‌توان از آنها به این منظور بهره گرفت. این در حالی است که برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران به بیش از صد هزار متر مربع فضا نیاز داریم. برخی از این می‌گویند که فضای باز باغ کتاب را چادر بزنیم تا بتوان این رویداد علمی- فرهنگی را به آنجا منتقل کرد. این در شرایطی است که حتی فضای باز آن هم به‌اندازه کافی نیست چراکه معبرهای آن در نهایت عرضی برابر با پنج- شش متر دارند. در چنین عرضی که نمی‌توان سالن‌هایی موقتی مانند آنچه در مصلی برای نشرهای دانشگاهی و کودک برپا می‌کنیم را ایجاد کنیم.»
آن طور که شرایط و امکانات فعلی این سه محل نشان می‌دهد در شرایط فعلی مصلی باز شرایط بهتری در مقایسه با آن دو محل دیگر دارد. البته اهالی کتاب معتقدند که در صورت تجهیز محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی و رفع معضل ترافیک آن و از سویی دایر کردن وسائل حمل و نقل عمومی نظیر مترو این محل نیز فضای مناسبی برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران به شمار می‌آید. توکل صدیقی تصریح می‌کند: ‌« به عقیده من محل نمایشگاه‌های دائمی حتی به مصلی نیز ارجحیت دارد چراکه از سالن‌ها و امکانات بهتری برخوردار است. اما بحثی که منجر به برگزار نشدن مجدد آن در آن محل شده، همان موضوع ترافیک آن است. کاربری مصلی از همان اول نیز برای نمایشگاه نبود و سازه‌های آن نیز تناسبی با این رویداد علمی- فرهنگی ندارند. این مسأله از همان نخست پیدا بود اما مسأله این جاست که آن دو محل دیگر نیز به هیچ وجه مناسب برگزاری نمایشگاه کتاب تهران آن هم در این وسعت نیستند. « شهر آفتاب» به دلیل بعد مسافت و خارج بودن آن از تهران بازدیدکنندگان را با مشکل مواجه می‌کند. برای مردم چندان راحت نیست که این همه مسافت را طی کنند که به نمایشگاه کتاب برسند. این محل هنوز حتی به درستی راه‌اندازی نشده، منطقه‌ای که شهر آفتاب در آن واقع شده هم گرد و خاک بسیار و هم وزش باد قابل توجهی وجود دارد. از بحث گرد و خاک و مشکلات دیگر آن‌که بگذریم مهم‌ترین مشکل این محل دوری آن است.»وی معتقد است که معتبرترین نمایشگاه‌های کتاب جهان در مرکز شهر برگزار می‌شوند. از جمله این نمایشگاه‌ها نیز می‌توان به نمایشگاه‌های کتاب فرانکفورت و لندن اشاره کرد. در کشورهای دیگر به ندرت نمایشگاه‌هایی نظیر کتاب که مخاطب عام دارند خارج از شهر برگزار می‌شوند. به گفته صدیقی حتی اگر تمام تجهیزات و امکانات مورد نیاز در شهر آفتاب فراهم شود باز هم موقعیت جغرافیایی آن برای این اقدام مناسب نیست.
توکل صدیقی در ادامه تصریح می‌کند: «ای کاش حداقل برای نمایشگاه سال 95 رواق‌های شرقی و غربی مصلی را آماده کنند تا بخشی از مشکلات حل شود. در این صورت حداقل بیش از نیمی از غرفه‌هایی که زیر چادر برگزار می‌شوند به این رواق‌ها منتقل می‌شوند و قدری از مشکلات کاسته می‌شود. در این صورت آن میزان انرژی‌ای که صرف کابل کشی برای برق و غیره می‌شود کاهش می‌یابد. نکته دیگری که درباره باغ کتاب به خاطرم آمد؛ شمال کتابخانه ملی در تپه‌های عباس آباد است. کارگران هم اکنون در حال گودبرداری این محدود در وسعت چهل- پنجاه هزار متر هستند. اگر این فضا را طوری بسازند که در قالب دو طبقه فضایی نزدیک به نود هزار متر به ما بدهد شرایط باغ کتاب را تغییر می‌دهد و از امکان میزبانی نمایشگاه برخوردار می‌شود. البته این در صورتی است که این محلی که در حال گودبرداری است به کاربری دیگری اختصاص پیدا نکند.»
بر مبنای تصمیم‌گیری متولیان فرهنگی طی چهار سال تمام مسئولیت‌های برگزاری نمایشگاه کتاب تهران به بخش خصوصی و اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران برگزار می‌شود. با این وجود اهالی نشر تمایل چندانی به قبول مسئولیت در این بخش از نمایشگاه ندارند. آنان معتقدند که به هر حال وزارت ارشاد به واسطه ارتباط‌های حکومتی که دارد از اثرگذاری بیشتری در این رابطه برخوردار است. به عنوان نمونه زمانی که بحث تأمین برق نمایشگاه در میان باشد تشکل‌های خصوصی نمی‌توانند آن گونه که ارشاد از همکاری وزارت نیرو در این امر بهره می‌گیرد؛ استفاده کنند.

جابجایی نمایشگاه از مصلی در حال حاضر به نفعمان نیست
محمدعلی جعفریه، مدیر مسئول انتشارات ثالث در ارتباط با انتخاب باغ کتاب و شهر آفتاب به عنوان محل‌های احتمالی برگزاری نمایشگاه کتاب می‌گوید: «وضعیت باغ کتاب که هنوز مشخص نیست! حتی میزان دقیق فضای آن نیز مشخص نیست. از سویی درباره شهر آفتاب نیز اطلاعات چندانی در دسترس نیست و به اصطلاح عامیانه وضعیت آن روی هواست! با این وجود با توجه به بعد مسافتی که درباره شهر آفتاب مطرح است معتقدم که این محل به هیچ وجه برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران مناسب نیست. به واسطه دور بودن این محل از تهران حتی اگر بر فرض ایستگاه مترو نیز برای آن درنظر گرفته شود باز هم محل مناسبی برای این منظور به شمار نمی‌آید. نمایشگاه‌های کتاب به طور معمول در اغلب نقاط جهان در نزدیکی مرکز شهر برگزار می‌شوند. البته در این بین استثناهایی هم داریم اما همان گونه که اشاره شد اغلب این‌گونه برپا می‌شوند.»
وی با اشاره به برخی از نمایشگاه‌هایی که در عرصه جهانی برای کتاب و کتابخوانی برگزار می‌شوند؛ می‌افزاید: «از میان این نمایشگاه‌ها می‌توان به نمایشگاه‌های کتاب لندن و تورنتو اشاره کرد که هر دو در مرکز شهر برگزار می‌شوند. باید محل برپایی نمایشگاه‌ها به گونه‌ای باشد که مردم از لحاظ رفت‌وآمد، دسترسی راحتی به آنها داشته باشند. حتی نمایشگاه فرانکفورت نیز به همین گونه است. از ایستگاه مرکزی متروی شهر فرانکفورت شما با طی کردن دو ایستگاه به نمایشگاه کتاب می‌رسید. البته نکته قابل توجه این است که قطار مترو این دو ایستگاه را بدون توقف تا نمایشگاه می‌رود که مردم سریع‌تر به نمایشگاه برسند. با توجه به این گفته و مقایسه مختصری که انجام شد به عقیده من قضیه شهر آفتاب از همین حالا منتفی است. جا به جایی نمایشگاه کتاب تهران از مصلی به شهر آفتاب ما را با ریزش قابل توجهی از مخاطبان روبه‌رو خواهد کرد.»
همان گونه که این فعال عرصه نشر اشاره کرد هم اکنون اطلاعات چندان دقیقی از شهر آفتاب و شرایط آن در دسترس نیست. گرچه حتی اگر ساخت و ساز این شهر به پایان رسیده بود و اطلاعات لازم در ارتباط با آن در اختیار بود باز هم بنابر گفته اغلب اهالی کتاب گزینه مناسبی به شمار نمی‌آمد.
جعفریه در ارتباط با باقی ماندن نمایشگاه کتاب در مصلی تهران نیز می‌گوید: «با توجه به نبود اطلاعات کافی از فضای باغ کتاب و همچنین دور بودن شهر آفتاب از تهران تنها گزینه‌ای که باقی می‌ماند؛ گزینه مصلی تهران است. به عقیده من تا زمانی که نتوانسته‌ایم محلی دائمی برای نمایشگاه کتاب داشته باشیم بهتر است که نمایشگاه در همین محل باقی بماند. البته مصلی هم مشکلات خاص خودش را دارد؛ به عنوان نمونه هنوز سیستم مناسب برای تهویه هوا ندارد اما در شرایط فعلی تنها گزینه مناسب است. برخی از دوستان از بازگشت نمایشگاه به محل سابق آن می‌گویند. مسأله اینجاست که آن محل نیز مشکلاتی جدی نظیر بحث ترافیک و قفل شدن خیابان‌های محدوده نمایشگاه و نبود وسائل حمل و نقل عمومی مناسب نظیر مترو دارد. محل دائمی برگزاری نمایشگاه بین‌المللی در شرایط فعلی محل مناسبی نیست و مردم را به دردسر می‌اندازد.»
جعفریه معتقد است که بازگشت به محل برگزاری نمایشگاه‌های دائمی کتاب به دلیل مشکلاتی که دارد مناسب نیست از سالن‌ها و تجهیزات موجود در آن نیز بیشتر مناسب برپایی نمایشگاه‌های صنعتی است تا نمایشگاه‌های فرهنگی نظیر کتاب! البته این وضعیتی است که طی تغییرات این سال‌ها در محل سابق برگزاری نمایشگاه کتاب ایجاد شده است. اما در ارتباط با مصلی نیز نکته‌ای که نمی‌توان از آن غافل شد این است که ساخت‌و سازهای پیوسته‌ای که در این محل در انجام است به ناشران و متولیان اجازه برنامه‌ریزی از پیش انجام شده را نمی‌دهد.

اشعری هم موافق باغ کتاب نیست
علی اکبر اشعری یکی از جمله معدود افرادی به شمار می‌آید که طی چند سال اخیر خبرهای متعددی را از طریق وی از پروژه باغ کتاب شنیدیم. اشعری بعد از مسئولیتی که به عنوان رئیس مرکز اسناد و کتابخانه ملی بر عهده داشت به عنوان مدیر این پروژه انتخاب شد. البته او مدتی است از مدیریت این پروژه استعفا داده چراکه معتقد است کارش در باغ کتاب به اتمام رسیده است. با توجه به اطلاع اشعری در ارتباط با وضعیت باغ کتاب در ارتباط با مباحث مطرح شده به سراغ او هم رفتیم. در یکی از خبرهایی که به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی در بیست و چهارم آبان ماه منتشر شده بود اشعری از این گفته بود که پروژه باغ کتاب پیشرفت خوبی داشته و یک ماه دیگر به پایان می‌رسد. اما بتازگی یکی از خبرگزاری‌ها از قول وی گفته که معلوم نیست که کار باغ کتاب برای نمایشگاه سال آینده به پایان برسد.
وی در ارتباط با این مسأله می‌گوید: «به طور قطع باغ کتاب هم اکنون محل مناسبی برای برگزاری نمایشگاه کتاب به شمار نمی‌آید. تنها فضای باغ کتاب همان فضای مسقف آن است که در حدود بیست و چند هزار متر مربع بیشتر نیست. در صورتی که برای برگزاری نمایشگاه کتاب حداقل صد هزار متر مربع فضا نیاز داریم. از سویی دیگر مبلمان باغ کتاب برای کار دیگری طراحی و خریداری شده و مناسب نمایشگاه کتاب نیست. به طور قطع متولیان آن را جمع نمی‌کنند تا دوباره مبلمان متناسبی بخرند. از همین رو معتقدم که باغ کتاب مناسب برگزاری نمایشگاه کتاب تهران نیست.»

درباره شهر آفتاب نظرسنجی کنید
وی در ارتباط با قولی که شهردار در نمایشگاه کتاب 94 از وزیر ارشاد برای برگزاری نمایشگاه آینده در باغ کتاب گرفت؛ می‌گوید: « تصور من این است که شهردار برای برگزاری نمایشگاه کتاب آینده در باغ کتاب قولی نداده بلکه هدف او آماده کرده تپه‌های عباس آباد به همراه باغ کتاب برای میزبانی این رویداد مهم بوده است. شهردار قول داده بود که تپه‌های عباس آباد که باغ کتاب هم جزئی از آن است و همچنین شهر آفتاب را آماده کند تا در صورت امکان نمایشگاه کتاب آینده در یکی از این دو محل برگزار شود. سالن‌های همایش باغ کتاب به درد نمایشگاه می‌خورد و تصور آقای قالیباف این است که فضای باز تپه‌های عباس آباد را به این منظور اختصاص بدهند. گرچه چنین امکانی فراهم نیست چراکه در تپه‌های عباس آباد ما از فضای کافی برخوردار نیستیم. تا حدی که من از وضعیت زمین‌های تپه عباس آباد با خبر هستم این محل برای برگزاری نمایشگاه مذکور مناسب نیست. در ارتباط با شهر آفتاب به عنوان یکی از گزینه‌های احتمالی برگزاری نمایشگاه کتاب نیز معتقدم که بهتر است دست به نظر سنجی بزنیم و ببینیم که خود مردم موافق این محل هستند یا نه! طی برگزاری نمایشگاه کتاب در سال‌های گذشته از بازدیدکنندگان نمایشگاه نظرسنجی‌های مختلفی در ارتباط با محلی دائمی برای برگزاری نمایشگاه مذکور انجام شده است.»
بر اساس گفته‌های اشعری نتیجه نظرسنجی‌های انجام شده این است که مردم علاقه‌مند به برگزاری نمایشگاه کتاب در مرکز شهر هستند. وی تصریح می‌کند: «اگر در تعریف مصلی این گونه آمده باشد که این محل برای برپایی نماز و مناسک مذهبی در نظر گرفته شده به هچ وجه مناسب برگزاری نمایشگاه کتاب نیست. اما اگر در تعریف آن آمده باشد که مصلی به عنوان یک مرکز بزرگ فرهنگی محلی برای برگزاری نمایشگاه‌های مختلف فرهنگی- هنری است آن وقت ماجرا فرق می‌کند. در این صورت مسئولان شهرداری می‌توانند رواق‌ها و بخش‌های مختلف مصلی را به پایان رسانده و به این منظور در اختیار مسئولان ارشاد بگذارند. بیشتر از 80 درصد مردم مرکز شهر را برای برگزاری این نمایشگاه ترجیح می‌دهند. از سویی با توجه به اینکه سال‌هاست که نمایشگاه در مصلی برگزار می‌شود بهتر است که امسال هم نمایشگاه کتاب در مصلی برپا شود. به عقیده من بهتر است که در مذاکره با مسئولان مصلی هر سال نمایشگاه در همین محل برپا شود.»
به عقیده اشعری تا به امروز به دلیل آماده نبودن رواق‌ها این محل برای برگزاری نمایشگاه مناسب نبوده است. اما در شرایط فعلی اوضاع و احوال تغییر کرده و امکانات بیشتری در اختیار ناشران است. در صورتی که رواق‌ها در اختیار ناشران قرار گیرد دیگر نیازی به برگزاری غرفه‌ها و سالن‌ها زیر چادر نیست. بنا بر گفته اشعری کار ساخت و ساز رواق‌ها تا اواخر زمستان جاری به پایان می‌رسد که در این صورت فضایی در حدود 40- 50 هزار متر را در اختیار ناشران قرار می‌دهد. وی تصریح می‌کند: « اگر نیت مسئولان مصلی این باشد که این محل را علاوه بر برگزاری نماز جمعه به فضایی برای انجام فعالیت‌های فرهنگی نیز تبدیل کنند می‌توان هر سال نمایشگاه کتاب را در همین محل برگزار کرد. از همین رو معتقدم که بهتر است نمایشگاه کتاب در همین مصلی باقی بماند چراکه مردم هم این محل را دیگر پذیرفته‌اند. در ارتباط با نامه‌نگاری‌هایی که هم اکنون میان شهرداری و ارشاد انجام می‌شود باید گفت که به هر حال گفت‌‌و‌گویی میان مسئولان این دو ارگان انجام شده که باید به سرانجام برسد. چه بسا که شاید حتی خود شهردار تهران هم به وزیر ارشاد بگوید که بهتر است نمایشگاه امسال در مصلی برگزار شود.»
یکی دیگر از حاشیه‌هایی که طی یکی- دو هفته اخیر متوجه باغ کتاب شد بحث تغییر کاربری آن است. اشعری در این رابطه می‌گوید: «به طور قطع آدم‌ها با زمینه‌های تخصصی و سلایق مختلف نظرات متعددی دارند. در خاطرم هست زمانی که رئیس کتابخانه ملی بودم یکی از دوستان گفت که کتابخانه ملی بیشتر به درد زندان می‌خورد تا به درد کتابخانه ملی! این دوست از دانش و شغلی برخوردار بود که بر اساس آن با چنین نگاهی به کتابخانه نگاه کرد. از همین رو پیشنهادی که برای تغییر کاربری نمایشگاه کتاب مطرح شده هم چیز عجیبی نیست. به هر حال پروژه باغ کتاب در حال پایان است و به همین دلیل خیلی از افراد متوجه این محل شده‌اند. از همین رو چنین پشنهادهایی نیز شنیده می‌شود. در این پیشنهاد، تبدیل شدن باغ کتاب به مرکز فرهنگی- هنری مطرح شده بود که در این صورت به مرکزی شبیه یک فرهنگسرای بزرگ تبدیل می‌شد. برای تأسیس باغ کتاب بسیاری از نخبگان و کارشناسان در حوزه‌های مختلف دور هم جمع شده‌اند تا در نهایت ساخت این مجموعه آغاز شده‌ است. وقتی برای کاری تا این اندازه برنامه ریزی شده باشد که آن را برای یک پیشنهاد تغییر نمی‌دهند!»
با وجود نظرات و گفته‌های متعددی که در ارتباط با محل‌های مذکور مطرح است شاید بتوان از شواهد و شرایط فعلی این‌گونه استنباط کرد که مصلی سال آینده نیز همچنان میزبانی این رویداد مهم علمی- فرهنگی را بر عهده خواهد داشت. البته امیدواریم با توجه به این وعده و وعیدهای متولیان که عمری هشت ساله دارند، نمایشگاه کتاب بالاخره از خانه به دوشی نجات پیدا کند و محلی دائمی برای آن در نظر گرفته شود.

*نقل از روزنامه ایران – 94/10/15

کلیه حقوق متعلق به وب سایت"کتاب پارسه" می باشد.