تنها سالي كه آدونيس نبايد نوبل مي‌گرفت/امیرحسین‌ خورشید‌فر

وقتي جايزه نوبل را كسي بگيرد كه در ايران شناخته‌شده نيست صفحه‌هاي ادبي مطبوعات يكي دو هفته‌يي نق‌نق مي‌كنند. اتهامات و صفات رايج نهادهاي كهنسال و بسيار معتبر از قبيل محافظه‌كاري كه اينجا و آنجا شنيده شده پشت هم قطار مي‌شود تا به نظر بيايد در كشوري دوردست و بي‌خبر هم بالاخره صاحبان مواضع روشن حضور دارند. فرمول نوبل و اسكار و كن ذهن‌هاي بسياري را مشغول كرده. اما به سنت مالوف كمتر به شواهد عيني استناد مي‌شود. زيركي توام با بدبيني و در نتيجه انواع نظريه‌هاي حيرت‌انگيز، ‌مثل مديري كه سرمست از درست درآمدن پيش‌بيني‌اش درباره نوبل گرفتن يوسا، امسال اين جايزه را دستمزد امريكا به نويسندگان همسو با سياست‌هايش دانست. شاهدش هم اينكه جايزه يك ميليون و نيم دلاري كه جايزه نيست، دستمزد است. اين رفتار اما به مديران محدود نمي‌شود يادداشت‌هاي منتقدان سينمايي را هرسال بعد از مراسم اسكار بخوانيد. پيداست كه نويسنده از اينكه توانسته فيلم‌هاي يكسال سينماي امريكا را منظم و به خط در دو صف جمهوري‌خواه‌پسند و دموكرات‌پسند بگنجاند سر از پا نمي‌شناسد. بعد بايد اشاره‌يي به دهه 80 و ريگان و تاچر كرد تا دوز درك سياسي لازم محقق شود. حالا مجسمه‌ها به هركس رسيد مي‌شود فيلم برنده را از هر كدام از صفوف كه باشد مصداق بي‌برو برگرد تحليل پيشين دانست و برعكس. درباره نوبل هم با هياهوي كمتر سالانه يك‌بار نياز است كه روزنامه‌نگار ايراني ترازوي قديمي‌اش را از صندوقچه بيرون بياورد و وزن چپ و راست و غرب و شرق را بسنجد و يكي دو اسم را هم كه به اندازه كافي بزرگ باشند؛ قربانيان كلان نهادها، شايستگان از قلم افتاده و ناديده گرفته بياورد و برايشان غمخواري كند. در نتيجه همان كاركرد اوليه يك جايزه ادبي كه پيشنهادي به دوستداران ادبيات در سراسرجهان است هم مختل مي‌شود، ‌مخاطب در نتيجه اين برخورد و اين جور گزارش فكر مي‌كند ‌اي بابا نوبل هم كه از بن فاسد و عقب‌مانده است… لابد ادبيات اعلي همان است كه در نتيجه محبت ناشر و منتقد و نويسنده همين جا خودمان داريم. امسال هم پسند مطبوعات ايران اين بود كه آدونيس شاعر بزرگ سوري كه يك‌بار هم به ايران سفر كرده برنده جايزه باشد. اينجوري كه آكادمي نوبل مثل يك شوي خنك تلويزيوني امسال به مناسبت بهار عربي آدونيس را دعوت كند و جايزه‌اش را بدهد. آن وقت به نظر نمي‌رسيد كه آدونيس روي شانه‌هاي انقلابيون عرب دستش به نوبل رسيده است؟ ولو اينكه در يك دهه گذشته هميشه جزو نامزدها بوده باشد و حتما در سال‌هاي بعد… فقط همين يكسال برنده شدنش بي‌جا بود. جايگاه آدونيس ربطي به ناآرامي سوريه و انقلاب مصر و تونس و شلوغي يمن و بحرين ندارد. اينجور مخالف‌خواني‌هاي ارزان جاي نقد را نمي‌گيرد.

کلیه حقوق متعلق به وب سایت"کتاب پارسه" می باشد.